Dünya ekonomisinin sürdürülebilirlik ekseninde yeniden yapılandığı günümüzde, iklim değişikliğiyle mücadele ve yeşil dönüşüm süreçleri, sanayi kuruluşları için sadece etik bir sorumluluk değil, aynı zamanda küresel pazarda var olabilmenin temel şartı haline gelmiştir. Avrupa Yeşil Mutabakatı ve bu kapsamda hayata geçirilen Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), Türkiye gibi ihracatının büyük bir kısmını Avrupa Birliği’ne gerçekleştiren ülkeler için üretim paradigmalarının kökten değişimini zorunlu kılmaktadır. Bu makro-ekonomik dönüşümün en önemli ayağını oluşturan Türkiye Yeşil Sanayi Projesi, Dünya Bankası desteğiyle T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda, TÜBİTAK ve KOSGEB iş birliğiyle yürütülen 450 milyon ABD Doları bütçeli devasa bir girişimdir. Projenin temel gayesi, Türkiye’deki sanayi kuruluşlarının sürdürülebilir, kaynak verimli ve düşük karbonlu bir üretim modeline geçişini hibe ve geri ödenebilir finansman araçlarıyla desteklemektir.

     Bu kapsamlı projenin TÜBİTAK tarafından yürütülen 175 milyon ABD Doları bütçeli üçüncü bileşeni, yeşil inovasyon faaliyetlerini merkeze almaktadır. Söz konusu bileşenin ilk adımı olan "1831 - Yeşil İnovasyon Teknoloji Mentörlük Programı", Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin (KOBİ) yeşil dönüşüm süreçlerinde teknoloji ve yenilik ihtiyaçlarını saptamalarına yardımcı olacak stratejik bir mentörlük mekanizmasıdır.

     Yeşil İnovasyon Teknoloji Mentörlük çağrısı Mikro, Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin (KOBİ’lerin) yeşil dönüşüm sürecinde hangi teknolojilere ihtiyaç duyduklarını ve bu dönüşümü nasıl bir stratejik takvimle yürüteceklerini belirlemekte yaşadıkları teknik kapasite eksikliğini gidermektir. KOBİ’ler, iş modellerini, tedarik ve değer zincirlerini, ürün ve hizmetlerini yeşil dönüşüm çerçevesinde gözden geçirmek isterken, bu sürecin karmaşıklığı nedeniyle uzman desteğine ihtiyaç duymaktadırlar. TÜBİTAK, bu ihtiyacı gidermek amacıyla, uzman kuruluşlar olan "Çözüm Ortakları" aracılığıyla KOBİ’lere teknik yardım sağlanmasını kararlaştırmıştır. KOBİ’lerin çözüm ortaklarından alacakları bu hizmetlerin maliyetleri, Dünya Bankası kaynakları kullanılarak desteklenmektedir.

     Kocaeli Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi (KOU TTO A.Ş), Türkiye’nin en yoğun sanayi bölgelerinden biri olan Kocaeli ve çevresindeki işletmelerin bu dönüşüm sürecini akademik bir derinlik ve endüstriyel tecrübe ile yönetmeleri için TÜBİTAK tarafından yetkilendirilmiş bir "Çözüm Ortağı" olarak faaliyet göstermektedir. Aşağıdaki analiz, programın teknik detaylarını, başvuru şartlarını ve işletmeler üzerindeki beklenen stratejik etkilerini, güncel çağrı dökümanları ışığında kapsamlı bir şekilde sunmaktadır.

ÇAĞRININ HEDEFLERİ

     Programın temel hedefi, firma düzeyinde derinlemesine bir teşhis yaparak yeşil dönüşüm gereksinimlerini saptamaktır. Bu hedefe ulaşmak için Çözüm Ortaklarından şu beş temel hizmetin alınması beklenmektedir:

1. Mevcut Durum Tespiti: KOBİ’lerin yeşil dönüşüm konusundaki olgunluk seviyelerinin, karbon ayak izlerinin ve kaynak tüketim verilerinin analiz edilmesi.

2. Boşluk Analizi: Mevcut durum ile hedeflenen sürdürülebilirlik standartları arasındaki farkların (gap) belirlenmesi ve iyileştirilmesi gereken kritik alanların önceliklendirilmesi.

3. Çözüm Geliştirme: Tespit edilen ihtiyaçlara yönelik olarak yenilenebilir enerji entegrasyonu, döngüsel ekonomi uygulamaları veya dijital ürün pasaportu gibi teknoloji tabanlı çözümlerin önerilmesi.

4. Yol Haritası Oluşturma: Bu çözümlerin hayata geçirilmesi için kısa, orta ve uzun vadeli stratejik bir uygulama planının hazırlanması.

5. Uygulama Rehberliği: Yol haritasının ilk adımlarının atılmasında KOBİ’lere teknik mentörlük sağlanması.

     Bu programdan yararlanan KOBİ’lerin, oluşturdukları yol haritaları ile TÜBİTAK’ın 1832 (Sanayide Yeşil Dönüşüm) çağrısı gibi Ar-Ge odaklı finansman araçlarına çok daha hazırlıklı başvurması beklenmektedir. Ayrıca, hazırlanan yol haritası raporu, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın 3305 Sayılı Karar kapsamındaki Yeşil Dönüşüm Destek Programı başvurularında doğrudan kullanılabilecek formattadır. Bu entegrasyon, işletmelerin tek bir mentörlük hizmetiyle çok sayıda farklı devlet desteğine erişim imkanı bulmasını sağlayarak bürokratik yükü hafifletmekte ve stratejik uyumu artırmaktadır.

     Türkiye Yeşil Sanayi Projesi'nin toplam 450 milyon dolarlık bütçesinin 20 milyon dolarlık kısmı doğrudan bu mentörlük programı bileşenine ayrılmıştır. TÜBİTAK, bu kaynağın tamamı KOBİ’lere mentörlük hizmeti olarak aktarılana kadar çağrıyı açık tutmayı hedeflemektedir. Bu büyük bütçenin temel hedefi, Türkiye genelinde 5000 KOBİ ile çözüm ortaklarının eşleşmesini sağlayarak geniş çaplı bir yeşil dönüşüm seferberliği başlatmaktır.

Destek Süresi ve Proje Bütçesi

     İşletmelerin alacakları mentörlük hizmetinin süresi en az 3 ay, en fazla 6 ay olarak sınırlandırılmıştır. Bu süre zarfında, seçilen çözüm ortağı ile yoğun bir çalışma yürütülerek yol haritası raporunun tamamlanması gerekmektedir. Proje bütçesi açısından, hizmet bedelinin üst sınırı çağrının ilk aşamasında KDV hariç 7.000 ABD Doları olarak belirlenmiş, ancak bu tutarın Türk Lirası cinsinden dönemsel olarak güncelleneceği ifade edilmiştir.

     Güncel limitler incelendiğinde 2026 yılı itibarıyla ise proje destek üst limitinin yıllık güncellemelerle 280.000 Türk Lirası seviyesine yükseltildiği görülmektedir. KOBİ’ler, başvuru tarihlerinde sistemde tanımlı olan güncel üst sınır üzerinden hizmet alımı gerçekleştireceklerdir.

Desteklenen Gider Kalemleri ve Destek Oranı 

     Bu çağrı kapsamında personel, makine-teçhizat veya sarf malzemesi giderleri desteklenmemekte; sadece akredite Çözüm Ortaklarından alınan "hizmet alımları" destek kapsamına girmektedir. Programın en cazip tarafı olan %90 hibe oranı, KOBİ’lerin danışmanlık maliyetlerini minimize etmektedir.

     Ödeme mekanizması şu şekilde işlemektedir:

• Proje tamamlandığında Çözüm Ortağı, KOBİ’ye toplam hizmet bedeli üzerinden fatura düzenler.

• KOBİ, bu faturanın KDV tutarının tamamını ve KDV hariç bedelin %10’luk kısmını Çözüm Ortağına öder.

• Geri kalan %90’lık kısım, KOBİ’nin ödemeyi yaptığına dair banka dekontunu ve Dönem Raporunu TÜBİTAK’a sunmasının ardından, TÜBİTAK tarafından doğrudan Çözüm Ortağının hesabına aktarılır.

     Bu yöntemle, KOBİ’nin finansal nakit akışı korunmakta ve destek doğrudan hizmeti veren kuruma iletilerek sürecin güvenliği sağlanmaktadır. Ayrıca, borç sorgulama süreçleri kapsamında işletmenin vergi veya SGK borcu olması durumunda, destek tutarı bu borçlara mahsup edilebilmektedir.

Başvuru Yapabilecek Kuruluşlar

     Programa sadece Türkiye’de yerleşik sermaye şirketleri (Anonim veya Limited Şirketler) ve KOBİ statüsündeki işletmeler başvuru yapabilir. Başvuru yapamayacak kuruluşlar şunlardır:

• Şahıs şirketleri ve adi ortaklıklar.

• Vakıflar, dernekler ve bunların iktisadi işletmeleri.

• Kooperatifler ve birlikler.

• Yabancı merkezli işletmelerin Türkiye şubeleri.

      İşletmeler için bir diğer önemli kısıtlama ise kullanım sınırıdır. Bir KOBİ, proje süresince en fazla 3 kez bu destekten yararlanabilir ve aynı çözüm ortağı ile en fazla 2 kez çalışabilir.

Çağrı Takvimi

     1831 çağrısı, 16 Mayıs 2024 tarihinde başvurulara açılmış olup, TÜBİTAK tarafından aksine bir duyuru yapılmadığı sürece "sürekli başvuruya açık" statüsündedir. Bu esnek takvim, işletmelerin kendi stratejik planlarına uygun zamanda hazırlıklarını tamamlayıp başvurmalarına olanak tanımaktadır. Bazı resmi kaynaklar, çağrının 1 Ocak 2030 tarihine kadar açık kalabileceğini öngörmektedir. Başvurular aylık dönemler halinde gruplandırılarak değerlendirmeye alınmaktadır. Proje başlangıç tarihi ise başvurunun yapıldığı ayın birinci günü veya bir sonraki ayın birinci günü olarak kuruluş tarafından seçilebilir.

Akademi-Sanayi Köprüsü ve Altyapı Arayüzü

     Kocaeli Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi (KOÜ TTO A.Ş) 1831 - Yeşil İnovasyon Teknoloji Mentörlük Programı çerçevesinde  TÜBİTAK tarafından yetkilendirilmiş mentör çözüm ortağı olması yanı sıra, sanayi kuruluşlarının yeşil dönüşüm sürecindeki bilimsel ve teknik ihtiyaçlarını üniversitemizin akademik potansiyeliyle buluşturan stratejik bir "köprü" görevi üstlenmektedir. Kuruluşların talep etmesi halinde, projelerin sadece bilimsel faaliyetlerini kapsayan bölümleri için üniversitemiz bünyesindeki yetkin akademisyenlerle eşleştirme ve danışmanlık süreçlerinin koordine edilmesine yardımcı olunmaktadır.

Güncel Çağrı Dosyasına Erişmek için Tıklayın

Kocaeli Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi olarak 1833 SAYEM Yeşil Dönüşüm Çağrısı kapsamında sunduğumuz Üniversite-Sanayi İşbirliği ve diğer kurumsal hizmetlerimiz kapsamında :

İş birliği potansiyellerini uçtan uca değerlendirmek ve projelerinizde üniversite paydaşlığını başlatmak için  Talep Değerlendirme Anketini doldurabilirsiniz.

Hizmet kapasitemiz, akademik eşleştirme ve laboratuvar erişim süreçleri hakkında detaylı görüşme sağlamak için İletişim Sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.