- Kocaeli Üniversitesi Umuttepe Yerleşkesi Sosyal Bina B Blok
- koutto@koutto.com
Adres
Kocaeli Üniversitesi Umuttepe Yerleşkesi Sosyal Bina B Blok
Telefon
02623033887
koutto@koutto.com
Kocaeli Üniversitesi Umuttepe Yerleşkesi Sosyal Bina B Blok
02623033887
koutto@koutto.com
Dünya ekonomisi, sanayi devriminden bu yana en köklü dönüşümlerinden birini yaşamaktadır. Geleneksel lineer ekonomi modelinin yerini alan döngüsel ekonomi ve sürdürülebilirlik odaklı yaklaşımlar, artık birer tercih olmaktan çıkıp küresel ticarette var olabilmenin temel şartı haline gelmiştir. Avrupa Birliği’nin 2019 yılında ilan ettiği Avrupa Yeşil Mutabakatı, Türkiye gibi ihracatının büyük bir bölümünü Avrupa pazarına gerçekleştiren ülkeler için kritik bir dönüm noktasını temsil etmektedir. Bu çerçevede, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB) tarafından hayata geçirilen Yeşil Sanayi Destek Programı, Türkiye’nin sanayi altyapısını bu yeni düzene hazırlamak amacıyla kurgulanmış en kapsamlı teşvik mekanizmalarından biridir.
Yeşil Sanayi Destek Programı'nın temel felsefesi, küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) yeşil dönüşüm süreçlerini verimli bir şekilde gerçekleştirmelerini teminen proje bazlı destekler sunmaktır. Programın yasal dayanağı, KOSGEB ile Dünya Bankası arasında 1 Ağustos 2023 tarihinde imzalanan Kredi Anlaşmasına ve 13 Ocak 2024 tarihinde yayımlanan KOSGEB Destek Programları Yönetmeliği’ne dayanmaktadır. Bu uluslararası iş birliği, programın sadece finansal bir destek değil, aynı zamanda dünya standartlarında çevresel ve sosyal kriterlerin Türk sanayisine entegre edilmesi süreci olduğunu göstermektedir.
Programın uygulama esaslarında yer alan tanımlar, başvuru yapacak işletmeler için bir yol haritası niteliğindedir. Bu kapsamda öne çıkan "Alt Bileşen 1.1", endüstriyel faaliyetlerde enerji sistemlerini karbonsuzlaştırmak ve enerji maliyetlerini düşürerek KOBİ’lerin rekabetçiliğini artırmak için tasarlanmıştır. "Alt Bileşen 1.2" ise KOBİ’lerin iklim eylemi ve sürdürülebilirlik kapasitelerini geliştirmeye, kaynak verimliliği sağlamaya ve endüstrinin karbon ayak izini azaltmaya odaklanmaktadır. Programın teknik derinliğini anlamak için bu iki bileşenin ayrımını iyi yapmak gerekir; zira finansman limitleri ve destek oranları bu bileşenlere göre farklılık göstermektedir.
Uygulama esaslarında tanımlanan "Bağımsız Değerlendirici" kavramı, projelerin objektif bir süzgeçten geçtiğinin en önemli kanıtıdır. Kamu görevlisi olmayan alanında uzman kişiler ve en az beş yıl deneyime sahip öğretim elemanlarından oluşan bu yapı, projelerin teknik uygulanabilirliğini ve çevresel etkisini akademik ve profesyonel bir titizlikle incelemektedir.
Program kapsamında desteklenecek proje gider grupları, her bir proje teklif çağrısında spesifik olarak belirlenmektedir. Ancak genel kural olarak; gayrimenkul alımı, bina inşaatı, tefrişat, taşıt aracı alımı ve kiralama gibi harcamalar destek kapsamı dışındadır. Ayrıca vergi, stopaj, resim, harçlar ve sosyal güvenlik primleri gibi maliyetler de işletmenin kendi yükümlülüğündedir. Bu kısıtlamalar, sağlanan kaynağın doğrudan yeşil dönüşüme hizmet eden teknoloji, yazılım ve uzmanlık alanlarına yönlendirilmesini amaçlamaktadır.
Desteklenecek giderler arasında
gibi kalemler yer almaktadır. Özellikle personel giderleri gibi destek kalemleri ile projenin nitelikli iş gücüyle yürütülmesini garanti altına almaktadır. Personel gideri desteğinin aylık üst limiti brüt asgari ücretin iki katı olarak belirlenmiş olup, bu hesaplamada ikramiye ve prim gibi ek ödemeler dikkate alınmamaktadır. Makine ve teçhizat giderlerinde ise satın alınacak varlıkların yeni (sıfır) olması şartı aranmaktadır; bu durum, sanayinin sadece dönüşmesini değil, aynı zamanda en güncel teknolojilerle modernize edilmesini hedefleyen bir yaklaşımdır.
Yazılım ve hizmet alımı giderleri, yeşil dönüşümün dijitalleşme boyutuyla ne kadar iç içe geçtiğini göstermektedir. Proje süresi içindeki lisanslama veya buluttan erişim bedelleri kurul kararıyla desteklenebilmektedir. Eğitim ve danışmanlık hizmetlerinin ise üniversiteler, kamu kuruluşları, TSE belgeli kuruluşlar veya yetkilendirilmiş KOBİ danışmanlarından alınması zorunluluğu, hizmet kalitesinin standartlaştırılmasına yönelik stratejik bir adımdır.
Yeşil Sanayi Destek Programı’ndan yararlanabilmek için işletmelerin Türk Ticaret Kanununa göre gerçek veya tüzel kişi statüsünde olması, KOBİ Bilgi Sistemi’nde (KBS) kayıtlı ve aktif durumda bulunması gerekmektedir. Ancak her KOBİ bu programa başvuramaz; belirli uygunluk kriterlerinin karşılanması şarttır. Bu kriterlerin başında işletmenin sermaye yapısının en az %75’inin özel sektöre ait olması gelmektedir. Ayrıca, işletmenin finansal sürdürülebilirliğini kanıtlaması adına Findeks kredi notunun belirlenen seviyelerde olması ve mali bilanço verilerinin proje bütçesiyle uyumlu olması beklenmektedir.
Sektörel kısıtlamalar, Dünya Bankası’nın finanse ettiği projelerin etik ve çevresel standartlarını yansıtmaktadır. "Uygun Bulunmayan Sektör ve Faaliyetler Tablosu"nda yer alan işletmelerin başvurusu kabul edilmemektedir. Bunun yanı sıra, işletmelerin Çevresel ve Sosyal Yönetim Sistemi (ÇSYS) kriterlerine göre "düşük" veya "orta" risk seviyesinde olması gerekmektedir; "yüksek" riskli faaliyetlerin bu program kapsamında doğrudan desteklenmesi mümkün değildir.
Başvuru aşamasında en az iki yıllık faaliyet geçmişi aranmaktadır. Bu şart, projenin sadece bir girişimcilik fikri değil, mevcut ve köklü bir üretim yapısının dönüşümü olmasını sağlamak içindir. Alt Bileşen 1.1 kapsamında güneş enerjisi yatırımı yapacak işletmeler için ise ek olarak yıllık enerji tüketiminin en az 20 Ton Eşdeğeri Petrol (TEP) olması şartı getirilmiştir. Bu kısıt, desteğin gerçekten enerji yoğun çalışan ve karbonsuzlaştırma potansiyeli yüksek olan sanayi kuruluşlarına ulaşmasını hedeflemektedir.
Proje başvurularının değerlendirilmesi, KOSGEB birimleri tarafından yapılan ön kontrolle başlar. Belgelerinde eksiklik olan işletmelere düzeltme için 30 güne kadar süre tanınmaktadır. Bu aşamayı geçen projeler, üç üyeden oluşan Bağımsız Değerlendirme Kurulu'na sunulur. Kurul; bir KOSGEB personeli, bir öğretim elemanı ve bir uzman üyeden oluşarak disiplinler arası bir değerlendirme sunar.
Değerlendirme süreci, teknik uygulanabilirlik, finansal sürdürülebilirlik, çevresel etki ve yenilikçilik gibi kriterleri içeren puanlama sistemine dayanmaktadır. Kurul üyeleri KBS üzerinden projeleri bağımsız olarak puanlar; ortalama puanı 45’in altında kalan projeler reddedilirken, 60 ve üzeri puan alan projeler bütçe imkanları dahilinde onaylanmaktadır. Puanlamada üyeler arası farkın 20 puandan fazla olması durumunda, tutarlılığın sağlanması için ek müzakere süreçleri devreye girer. Bu titiz süreç, kısıtlı kamu kaynaklarının en yüksek etkiyi yaratacak projelere tahsis edilmesini sağlamaktadır.
Onaylanan projeler için işletmenin elektronik ortamda taahhütname onaylamasıyla birlikte uygulama süreci resmen başlar. Projenin başlangıç tarihi, ilk kurul kararının kayda alındığı tarihtir. İşletme, proje süresince beklenmedik durumlara bağlı olarak revizyon talep etme hakkına sahiptir. Ancak revizyon talepleri sınırlıdır; 12 aydan kısa projelerde bir, daha uzun projelerde ise en fazla iki kez revizyon yapılabilmektedir.
Revizyon taleplerinde en önemli kısıt, toplam destek tutarının artırılamayacak olmasıdır. İşletme, faaliyetlerini veya bütçe kalemlerini değiştirebilir ancak KOSGEB’in başta taahhüt ettiği üst limitin üzerine çıkamaz. Kurul kararı ile projeye bir defaya mahsus olmak üzere 4 aylık ek süre verilebilir. Bu esneklik, sanayi tesislerindeki operasyonel gecikmelerin veya tedarik zinciri aksamalarının projeyi tamamen başarısızlığa uğratmasını önlemek için getirilmiş bir emniyet sibobudur.
Proje süreci, dörder aylık uygulama dönemlerine bölünmüştür. Her dönemin sonunda KOSGEB uzmanları tarafından hazırlanan "Dönemsel İzleme Formu", projenin gidişatını kayıt altına alır. Bu izlemelerde faaliyetlerin takvime uygunluğu, satın alınan makinelerin teknik özellikleri ve harcamaların doğruluğu kontrol edilir. Eğer bir faaliyetin gerçekleştirilmemesi projenin bütünlüğünü bozuyorsa, kurul projenin sonlandırılmasına karar verebilir.
Projenin başarıyla tamamlanması, sadece faaliyetlerin bitmesiyle değil, proje bitişinden bir yıl sonra sunulacak "Proje Sonuç Raporu" ile tescillenir. Tamamlama kurulu, projenin beklenen sonuçlara (enerji tasarrufu, karbon azaltımı vb.) ne ölçüde ulaştığını değerlendirir. Başarısız bulunan projelerde, varsa bekleyen ödemeler yapılmaz. Proje sonrası izleme süreci ise yatırımın kalıcılığını denetlemek adına devam eder.
Yeşil Sanayi Destek Programı’nın finansal yapısı, işletmelere likidite kolaylığı sağlarken kamu kaynağını da korumayı hedefler. Ödemeler, harcama yapıldıktan ve bedeli banka üzerinden hizmet sağlayıcıya ödendikten sonra talep edilebilir. Ancak işletmenin acil nakit ihtiyacı varsa, teminat karşılığında onaylanan geri ödemeli desteğin %50'sine kadar erken ödeme alabilmesi mümkündür.
Geri ödeme süreci, KOBİ’lerin yatırım maliyetini zamana yaymalarına imkan tanıyan son derece cazip bir takvime sahiptir. Proje bittikten sonra tam bir yıl (12 ay) boyunca herhangi bir ödeme talep edilmez; bu süre işletmenin yaptığı yatırımın verimini almaya başlaması için tanınmış bir "nefes alma" dönemidir. Ödemesiz dönemi takip eden 24 ay içinde, dörder aylık periyotlarla 6 eşit taksitte geri ödeme tamamlanır. Taksitlerin zamanında ödenmesi durumunda herhangi bir faiz veya komisyon uygulanmaz; bu da sağlanan desteği piyasa koşullarına göre bir "faizsiz yatırım kredisi" haline getirmektedir.
Teminat olarak banka teminat mektubu veya Kredi Garanti Fonu (KGF) kefalet mektubu kabul edilmektedir. Geri ödemelerin vadesinde yapılmaması durumunda ise yasal faiz süreçleri işletilir ve borcun tamamı muaccel hale gelebilir. Bu nedenle işletmelerin nakit akış yönetimini proje takvimiyle uyumlu hale getirmesi kritik önem taşır.
KOSGEB, programın genel bütçesi olan yaklaşık 250 milyon ABD Dolarını belirli dönemlerde açtığı çağrılar üzerinden dağıtmaktadır. İşletmeler aynı anda birden fazla proje teklif çağrısına başvuramaz ve program boyunca en fazla iki projesi için destekten yararlanabilir. Bu kural, desteğin daha geniş bir KOBİ kitlesine yayılmasını ve kaynakların tekelleşmemesini sağlamaktadır.
Proje kapsamında satın alınan varlıklar üzerinde üç yıllık bir kısıt bulunmaktadır. İşletme, bu süre zarfında desteklenen makine ve teçhizatı satamaz, kiralayamaz veya devredemez. Ayrıca işletmenin yerinde KOSGEB logosuyla birlikte desteği belirten bir tabelanın asılması zorunluluğu, kamuoyu farkındalığı ve görünürlük kurallarının bir parçasıdır.
Bu çağrı, sanayi tesislerinin çatılarına veya binalarına bütünleşik Güneş Enerjisi Sistemleri (GES) kurulmasını hedeflemektedir. Çağrının temel amacı, enerji maliyetlerini düşürerek rekabet gücünü artırmak ve karbon salınımını azaltmaktır.
2023-01 Çağrısı Finansal ve Teknik Detaylar:
Destek Üst Limiti: 14.000.000 TL.
Destek Oranı: Genel olarak %60. Deprem bölgelerindeki (hasar durumuna göre) işletmeler için %80 veya %90 olarak uygulanmaktadır.
Gerekli Teknik Belge: Başvuru tarihinde geçerli bir "Bağlantı Anlaşmasına Çağrı Mektubu"na sahip olunması zorunludur.
Enerji Tüketim Şartı: Son 12 ayda en az 20 TEP (Ton Eşdeğeri Petrol) enerji tüketimi belgelenmelidir.
Desteklenen Kalemler: Sadece yeni makine ve teçhizat giderleri (panel, inverter, konstrüksiyon vb.) desteklenmektedir. Personel veya inşaat giderleri bu çağrıda kapsam dışıdır.
Bu çağrı, GES yatırımlarının ötesinde, üretim sürecinin tamamını yeşillendirmeyi amaçlayan projeleri destekler. Enerji verimliliğinden suyun geri kazanımına kadar geniş bir yelpazeyi kapsar.
2023-02 Çağrısı Finansal ve Teknik Detaylar:
Destek Üst Limiti: 4.000.000 TL.
Destek Oranı: Genel olarak %70. Deprem bölgelerinde %80 veya %90.
Uygun Konular: Su verimliliği, hammadde verimliliği, endüstriyel simbiyoz, atık geri dönüşümü ve döngüsel ekonomi modeline geçiş.
Desteklenen Kalemler: Personel (en fazla 2 yeni personel), makine-teçhizat, yazılım ve hizmet alımı (danışmanlık, eğitim, test-analiz).
Bu çağrı, işletmenin sadece ekipman almasını değil, aynı zamanda yeşil dönüşüm stratejisi geliştirmesini de teşvik eder. Hizmet alımı kalemlerinin toplam limitinin 500.000 TL olması, işletmelerin üniversitelerden veya uzman kuruluşlardan nitelikli danışmanlık alabilmesi için önemli bir fırsattır.
Kocaeli, Türkiye sanayisinin amiral gemisi olarak yeşil dönüşüm sürecinde en yüksek potansiyele ve aynı zamanda en büyük riske sahip bölgedir. Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) devreye girdiğinde, Kocaeli'deki demir-çelik, kimya ve otomotiv yan sanayi kuruluşlarının rekabet güçlerini korumaları ancak bu dönüşümü başarmalarıyla mümkün olacaktır.
KOSGEB Yeşil Sanayi Destek Programı, 2029 yılına kadar devam edecek bir süreçtir. Bu durum, işletmelerin aceleyle değil, stratejik bir plan dahilinde dönüşmelerine olanak tanır. Kocaeli Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi olarak, bu süreçte sanayicilerimize proje geliştirme ve danışmanlık konularında destek vermeye hazırız. Yeşil dönüşüm, bir maliyet unsuru değil, geleceğin küresel ticaret düzeninde yer alabilmek için yapılması gereken en karlı yatırımdır.
Güncel Çağrı Dosyasına Erişmek için Tıklayın
Hizmet kapasitemiz, akademik eşleştirme ve laboratuvar erişim süreçleri hakkında detaylı görüşme sağlamak için İletişim Sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.